Sıcak bir yaz gecesinde balkonda buzlu bardakta köpüklü bira gibisi yok. Ankara’nın o ihtişamlı duruşuna karşı. Gelip geçenler, pencere açanlar, perde aralayıp baktığımda kaçanlar… Hayatın gürültüsüne karşı  mutlak zaferini kazanan sessizlik.. Gecenin büyüsüyle büyülenmiş Ankara.

Hüseyingazi dağını, Mamak Belediye binasını, Mamak Kapalı Cezaevi’ni ve binlerce ışığı huzurla izliyorum. Ankara’nın vahşetine ait tabloları, çöplerin arasındaki umut yerine ertesi günü toplayanları izliyorum, şekil ve renk cümbüşünün içindeki yitirilmişlikleri de.. Gündüzün sıcağını emmiş bir evden tek kaçışım balkondur.

           Apartman denilen insanlık dışı yaşamın, çaresizliğini haykırdığı tek yerdir benim için balkon. Sınırları, çiçekleri, fayansı, mozaiği, ülkem insanının canı gönülden benimsediği ve sevdiği mangal kültürünü devam ettirmek için inşa edilmiş barbeküsü.

         Karşı terasta çocukluk arkadaşım Mete ile selamlaşıyoruz aramızda 5 metre var yok. Konuşsak insanlar rahatsız olacak gecenin körü en nihayetinde. Sanırım o da huzur aramak için çıkmış. Elimle selamlıyorum arkadaşımı başıyla karşılık veriyor,  hepsi bu kadar. sözcükler, cümleler, hatır sormalar yok. Yan apartmandaki komşuyla dipdibeyiz, evin içinde şöyle Havva ana rahatlığında dolaşmaya kalkamam. Sol tarafımızdaki dairedede daha önce görmediğim uydu anteni takılmış, sanki apartman nanik yapıyor gelen geçenlere…

Geçenlerde balkonun kelime anlamını araştırdım. Yabancı dilde kullanılan ‘’balcony’’ kelimesiyle ilgisi yok. Balkon tamamen Türkçe olarak ‘’bal’’ ve ‘’kon’’ kelimlerinden türemiş ‘bal konan yer’  anlamındaymış. Daha sonradan bal saklamaya elverişli olmadığı anlaşılmış ve yükselen  bal fiyatlarıda dikkata alınarak balkon bugünkü ne olduğu beli olmayan halini almış.

Balkon kelimesi sözlükteki anlamından müstesna özellikle dişilerde bulunan bir organı ima etmek maksadıyla yada yavru beslemeye yönelik uzuvları halk arasında kullanılırken, göbekli beylerin balkonsuz ev olmaz aldatmacasına sığınarak beden kusurlarını da yorumlayabilirler.. 

 Osmanlı mahalle geleneği olarak pencereden pencereye muhabbetin modern kentleşmede karşılığı olan eylemlerinide barındırır. Kim?, Kiminle? Nerede? Ne yaptı? Muhabbetleride balkonlarda yapılır. Uçan kuşlar, sıçan fareler özelikle bizim semtte tavana vurmuş durumda.

Balkon yarı açık mekandır öyle fazla açık olmayada gelmez. Kapalı alana ihtiyaç duyulduğu takdirde kapatılabilir. Balkonların özellikle gölgede kalanları ve geniş olanları  yaz mevsiminde 2.salon olması insana büyük keyif verir. Mutfak balkonları binaların cephesinde her biri ur haline dönüşmüş garibeleri andırır. Uygulama projesinde tasarladığı daireye mutfak düşünüp kiler düşünmeyen mimari sanatkarlarımıza her kiler ihtiyacımız olduğunda sitem edip kulaklarını çınlattık.

Herşeyin kötüye kullanılmasının mümkün olduğu gibi balkonlarıda kötüye kullanan 2 ayaklı insanlarımızda sinir bozucudur. Örneğin; Halı, masaörtüsü, sofra bezi vs.silkelemek. Ortaçağdaki kalelerin kızgın yağ boşaltılan burçları misali bulaşık suyu ve çay posası boşaltmak alt katta ve bahçede bulunanların sinir sistemini ciddi derecede tahrip etmesi yüksek ihtimallidir. Balkonda yoldan geçen masum vatandaşlara yaramaz çocukların çorum leblebisi atmak suretiyle tacizde bulunmalarına izin veren ailelerde mevcuttur.

Balkon ev sahiplerinin rekreasyon mekanıdır. Sokaktan geçenlere neşeli neşeli ıslık çalan rengarenk papağanları, muhabbetlerine bir türlü doyum olmayan  muhabbet kuşlarını, yoldan geçen diğer köpeklerle iletişim kurma teşebbüsünde bulunan ev köpeklerini balkonlarda görmek de mümkündür.

Balkonlar intihar etmek isteyenlerinde uğrak yeridir. Sokaktan geçen birilerinin üzerine mecburi iniş yapıldığında  terk-i dünya  etmek isteyenler için popüler olmaktan çıkıp, yerini İstanbul daki köprülere ve inşaatların çatı katlarına bırakmıştr.

Depo ve kiler olarak amaçları dışında  kullanılan, erzak dolabı buzdolabı dipfiriz gibi kilolarca ağırlıkla yüklenen balkonlar için bu durumu hatırlamak önemlidir. Yani siz alt katta bir yaz akşamı manzaraya nazır vaziyette rakı balık ve rokayı götürürken üst kat balkonunun zengin turşu çeşitleri kafanızın ortasına iniş yapması istenilmeyen bir durumdur.

Balkonun yerini tutma iddiasında olan birtakım  sahte balkonlar da vardır. Fransız balkonları adı altında gerçekte balkon olamamış bir takım açıklıktır. Neticede balkon mevzusunu derinlemesine kavrayamayıp Fransız kaldıkları için bunlar Franısz balkonu diye nitelendirilir.

Hatice bölümünü bitirdikten sonra neticede balkon mekanı kendine özgü kavrayışsal durumu ve her varoluşunda özünü gerçekleştiremeyen imgesel ve toplumsal hafızada belli zaman ve mekan bağlantıları ile gerilimler yaratan fenomenlere sahip mekanlardır.

     Aylin SAPAZ

                                                                                                                                                     17.08.2009

Yorum Yap